Darbenin üzerinden 30 yıla yakın zaman geçmesine rağmen 12 Eylül mağdurları hâlâ yargılanıyor. Bu durum, darbenin toplumsal etkisinin devam ettiğini gösteriyor. 12 Eylül’ün üzerinden çeyrek asırdan fazla zaman geçti. Darbeye zemin hazırlamak amacıyla kavga ve çatışmanın içine çekilen gençler, bir anda kendilerini işkenceli soğuk kafes ve hücrelerde bulmuştu. Onlara idam sehpası hazırlanmış, insanlık dışı bir muamele uygulanmıştı.

O gençler, bugün çoluk çocuk sahibi oldu, altmışına merdiven dayadı. Ancak hâlâ 12 Eylül’den yargılanıyorlar. Hem sağ hem de sol kesimdeki mağdurlar hakkında 29 yıl önce açılan davalar bir türlü bitmiyor. Ne yapsalar 12 Eylül’ün adaletinden kurtulamıyorlar. Hatta öyle trajikomik davalar var ki ölen sanığa bile ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilmiş.

Ülkücüler 12 Eylül adaletinden hala muzdarip. MHP Adana davasından yargılanan Recep Küçükişsiz, Hüseyin Özmen, Sabri Usbahalı, Mustafa Uygun ve Gaffari Avcı’nın davaları hâlâ Ankara 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nde devam ediyor. Aslında bu sanıkların hepsi darbeden sonra yargılandıkları askerî sıkıyönetim mahkemelerinden ceza aldılar. O dönemde hepsine 3 ya da 6 kez idam cezası verildi. Darbeden sonra girdikleri cezaevinden 1991’deki afla şartlı salıverildiler. Dava dosyaları ise daha sonra sivil mahkemede devam etti. Ankara 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nin baktığı dava ise yıllardır sürüyor. Peki, yerel mahkeme neden bir türlü sonuçlandıramıyor davayı?

Bu sorunun cevabını sanıkların avukatı Hasan İlter veriyor: “Bu dava 3 kezdir Yargıtay’ca bozuluyor. Çünkü yerel mahkeme sanıklara 3 kez idam veriyor. Yargıtay, bu cezada indirim istiyor. Mahkeme bozmaya uyuyor ama yine 3 idam kararı veriyor. İdam cezası kalkınca ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası çıktı. Ancak bu sefer de mahkeme sanıkların ifadelerini almak için yakalanmalarına karar verdi. Yani mahkeme yargılamaya devam etmek için sanıkların yakalanmasını bekliyor. Sanıklar da tutuklanmaktan korktukları için ifade vermeye gelemiyorlar. Dolayısıyla yıllardır bu davada hiçbir ilerleme kaydedilmedi.”

Davanın bu noktaya gelmesi en çok sanıkları üzmüş. Recep Küçükişsiz, hakkında gıyabi tutuklama kararı olduğu için yıllardır yurt dışında yaşıyor. O, darbeden sonra 8 yılı Mamak hücrelerinde olmak üzere 10 yıldan fazla cezaevinde yattı. Cezasını fazlasiyle çektiğine inanan Küçükişsiz, artık ülkesine dönmek istiyor. Vatan hasreti çektiğini, 17 yıldır zorunlu olarak Almanya’da yaşadığını anlatıyor. Hakkındaki davanın kısa bir süre sonra zaman aşımına uğrayacağını, belki böylece 12 Eylül’ün adaletinden tamamen kurtulacağını söylüyor. Davanın diğer sanıkları Gaffari Avcı, Hüseyin Özmen, Sabri Usbahalı ve Mustafa Uygun da aynı umudu taşıyor. Onlar da davadan kurtulacakları günü bekliyor.

CEZASI DARBEDEN 29 YIL SONRA KESİNLEŞTİ

Ülkücü Gençlik Derneği (ÜGD) davasından yargılanan Kemalettin Koca ise diğer sanıklar gibi şanslı değil. Çünkü onun ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası bir yıl önce kesinleşti. Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin 2008’in Nisan`ında onadığı bu karardan sonra Koca, Mayıs`ta (2009) tutuklanarak cezaevine konuldu. Koca, 12 Eylül’den önce karıştığı çeşitli eylemler nedeniyle Sıkıyönetim Mahkemesi’nce 6 kez idam cezasına çarptırılmıştı. 1991 yılındaki afla salıverildi. Davası Ankara 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nde devam etti. Yerel mahkeme yargılama sonucunda 3 kez idama mahkûm etti. Yargıtay bu kararı bozdu ve cezada indirime gidilmesini istedi. Bu süreçte idam cezası kaldırıldığı için yerel mahkeme Koca’ya ağırlaştırılmış müebbet hapis verdi. Ayrıca kalan cezasını tamamlaması için hakkında tutuklama kararı çıkardı. Koca, 4 ay önce tutuklanarak Adana Kürkçüler Cezaevi’ne konuldu.

Hem sağ hem de sol kesimin hâlâ 12 Eylül’den yargılanıyor olması darbenin toplumsal etkisinin de devam ettiğini gösteriyor. Türkiye, geçmişteki karanlık sayfalardan kurtulmaya çabalarken darbeci bir zihniyetin hayata geçirdiği hukuktan da kurtulmalı.

Ölen Darbe Mağduruna Müebbet Hapis Cezası

Ali Karadağ, darbeden sonra Adana MHP davasından yargılandı. 12 yıl cezaevinde kaldıktan sonra 1992’de şartlı salıverme kanunu ile tahliye edildi. Ancak davası Ankara 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nde devam etti. Yargılama sonucunda 3 kez idam cezası aldı. Yargıtay bu kararı bozdu. İkinci kez görülen davadan yine üç idam cezası çıktı. Ancak bu süreçte idam cezası kalktığı için Yargıtay, yerel mahkemenin kararını yine bozarak yeni düzenlemeye göre karar verilmesini istedi. Yerel mahkeme yargılamaya yeniden başladı ve 26.06.2007 tarihinde yapılan duruşmada Ali Karadağ’a ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verdi. Ayrıca hakkında da yakalama emri çıkarttı. Oysa iki yıl önce (29.03.2005) Karadağ, karaciğer kanserine yenik düşmüş, hayatını kaybetmişti.

Hem mahkemeye hem de polise ağabeyinin vefat ettiğini sözlü olarak dile getirdiklerini söyleyen İsmail Karadağ, “Mahkeme hiç bunu dikkate almadan vefat eden ağabeyime ceza verdi.” diyor. Hatta başlarına gelen daha kötü bir olayı ise şöyle anlatıyor: “Öldükten iki ay sonra olisler geldi ve ağabeyimi sordular. Vefat ettiğini söyledik. Ancak sonra davada ona ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verildiğini öğrendik. Çok üzüldük.” Ankara 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nin verdiği bu karar Yargıtay’ca düzeltildi. Yargıtay dosyanın temyizi sırasında vefat eden Karadağ’ın davasını düşürdü.

Mehmet Baki